قرص میکروبیوم، داروی اعصاب جدید که روده را هدف می‌گیرد

امروز دنیای روان‌پزشکی یک تکان اساسی خورد. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اولین قرص میکروبیوم برای درمان افسردگی مقاوم به درمان را با نام «سایکوبیوتیک» (Psychobiotic) تأیید کرد. بله درست خواندید، قرصی که محتوایش باکتری‌های زنده سالم است، می‌تواند حال روحی شما را زیر و رو کند. این قرص که توسط شرکت «فلور فیت» (FloraFit) در بوستون ساخته شده، حاوی شش سویه خاص از پروبیوتیک‌های انسانی است که در روده مستقر می‌شوند و از طریق مسیر پیچیده «محور روده-مغز» پیام‌های شیمیایی به مغز می‌فرستند. این باکتری‌ها تولید سروتونین و گابا (انتقال‌دهنده‌های عصبی شادی و آرامش) را در روده تحریک می‌کنند و التهاب عصبی را که یکی از عاملان اصلی افسردگی است، خاموش می‌کنند.

نتایج کارآزمایی بالینی فاز سه که امروز در مجله نیچر منتشر شد، نفس آدم را بند می‌آورد: ۷۲ درصد بیمارانی که حداقل دو داروی ضدافسردگی استاندارد رویشان هیچ تأثیری نداشت، پس از هشت هفته مصرف روزانه این قرص، کاهش قابل‌توجهی در نمره افسردگی طبق مقیاس همیلتون نشان دادند. نکته طلایی ماجرا سرعت اثرگذاری است. برخلاف داروهای شیمیایی که چهار تا شش هفته طول می‌کشد تا اثر کنند، بهبود خلق در مصرف‌کنندگان سایکوبیوتیک از هفته دوم شروع شد و تا پایان دوره، بدون عوارض جنسی، افزایش وزن یا خواب‌آلودگی ادامه داشت. تنها عارضه جانبی گزارش‌شده یک نفخ خفیف در سه روز اول بود که آن هم خودش تنظیم شد.

این قرص در واقع یک اکوسیستم میکروبی بسته‌بندی‌شده است. باکتری‌ها در یک کپسول مقاوم به اسید معده قرار دارند و وقتی به روده بزرگ می‌رسند، از خواب بیدار می‌شوند و شروع به کلونیزه کردن دیواره روده می‌کنند. همزمان، فیبرهای پری‌بیوتیک خاصی که همراهشان است، غذای اختصاصی این باکتری‌ها را فراهم می‌کنند تا ماندگاریشان در روده تضمین شود. جالب اینکه این باکتری‌ها از مدفوع اهداکنندگان فوق‌سالم (که از نظر روانی غربالگری دقیق شده‌اند) جداسازی و تکثیر شده‌اند. یک نوع «پیوند مدفوع بهداشتی و خوراکی» اگر بشود اسمش را گذاشت.

از امروز، پزشکان روان‌پزشک در ۳۰ کشور می‌توانند این قرص را برای بیماران واجد شرایط تجویز کنند. قیمت یک دوره درمانی دو ماهه حدود ۱۲۰۰ دلار خواهد بود. در ایران نیز چند شرکت دانش‌بنیان از پارسال روی پروبیوتیک‌های بومی کار می‌کردند و اعلام شده که تا پایان امسال نمونه ایرانی با یک‌سوم قیمت به تولید انبوه می‌رسد. به قول یکی از محققان: «بالاخره فهمیدیم که شکم فقط برای سیر کردن نیست، مغز دوم ماست و می‌شود از این دروازه، قلعه افسردگی را فتح کرد.»